PSD2, de zogeheten (Revised) Payment Services Directive (herziene richtlijn voor betaaldiensten), is een Europese richtlijn die concurrentie en veiligheid in betaaldiensten moet vergroten en zal worden opgevolgd door de vernieuwde PSD3 en PSR.
PSD2 en de hierop gebaseerde nadere regelgeving vormen de kern van de regulering van betaaldienstverleners in Europa. De wetgeving moet bijdragen aan meer concurrentie op de markt voor betaaldiensten en beveiliging van de betaalmarkt te verhogen. De richtlijn ging in januari 2016 van kracht, waarna lidstaten tot januari 2018 hadden om de verplichtingen in nationale wetgeving te vertalen. In Nederland zijn de verplichtingen uit PSD2 geïmplementeerd in de Wet op het financieel toezicht (Wft), in regelgeving die op de Wft is gebaseerd (gedelegeerde wetgeving) en in het Burgerlijk Wetboek.
PSD2 kent vier doelen, te weten:
- Bijdragen aan beter geïntegreerde en efficiëntere Europese betaalmarkt;
- Het speelveld voor betalingsdienstaanbieders verder gelijktrekken door nieuwe partijen te laten toetreden;
- Betaaltransacties veiliger en betrouwbaarder te maken;
- Europese consumenten en bedrijven beter te beschermen.
Om invulling te geven aan deze doelen, introduceerde PSD2 onder meer open banking en sterke klant authenticatie (SCA, strong customer authentication). Met open banking kan een gereguleerde derde partij digitaal toegang krijgen tot een betaalrekening, wanneer de rekeninghouder daar toestemming voor geeft. Hiermee moest concurrentie op de betaalmarkt worden vergroot. SCA – ook wel twee-factorauthenticatie – verbetert de veiligheid van onlinetransactie doordat de betaler zichzelf met twee factoren moet authentiseren. De Europese Commissie heeft een brochure uitgebracht over de rechten van de consument op grond van de PSD2.
PSD2 Review
De Europese Commissie is in 2022 een evaluatie gestart over PSD2, die bestond uit vier onderdelen:
- Een externe studie; verzamelen van economisch en juridisch bewijs over de toepassing en impact van PSD2 en het identificeren van gebieden waar aanpassingen gewenst zijn. De studie is in februari 2023 gepubliceerd.
- Een oproep aan de European Banking Authority (EBA) voor technisch advies; dit moet ingaan op specifieke vragen die gerelateerd zijn aan toezicht aspecten, bijvoorbeeld Strong Customer Authentication. De EBA heeft juni 2022 haar rapport gepubliceerd.
- Een call for evidence: hierop kon iedereen feedback geven.
- Een publieke en een targeted consultatie, waarmee input wordt gezocht van het bredere publiek en de sector(en).
Betaalvereniging Nederland heeft op 5 juli 2022 haar reactie op de targeted consultatie ingediend. Op nationaal niveau is eveneens een evaluatie uitgevoerd van de PSD2. Deze evaluatie is door onderzoeksbureau SEO Economisch Onderzoek uitgevoerd en de resultaten zijn op 20 juni 2023 door minister Kaag van Financiën aangeboden aan de Tweede Kamer. Betaalvereniging Nederland herkent de issues die in het SEO-rapport worden gesignaleerd.

Uitkomsten PSD2 Review
De PSD2-evaluatie is begin 2023 afgerond. Hieruit kwamen vier problemen naar voren:
- Consumenten lopen risico met betrekking tot fraude en hebben een gebrek aan vertrouwen in het betaalverkeer;
- Het open banking raamwerk functioneert onvoldoende;
- De EU-toezichthouders hebben inconsistente bevoegdheden en verplichtingen;
- Er is een ongelijk speelveld tussen banken en niet-bancaire betaaldienstverleners.
Op basis van de PSD2-evaluatie heeft de Europese Commissie op 28 juni 2023 een voorstel gepubliceerd voor PSD3 en PSR. In de volgende alinea lees je meer over PSR/PSD3.
PSR en PSD3
Op 28 juni 2023 publiceerde de Europese Commissie PSD3 en PSR, ter vervanging van PSD2, na een uitgebreide evaluatie van PSD2. De Europese Commissie heeft ervoor gekozen om PSD2 te splitsen in een Verordening (PSR) en een Richtlijn (PSD3). Het grootste gedeelte van PSD2 valt in de Verordening, die direct van toepassing is op lidstaten en daardoor voor minder verschillen tussen lidstaten moet zorgen:
- Richtlijn betreffende betalingsdiensten en elektronischgelddiensten (‘PSD3’); en
- Verordening betreffende betalingsdiensten (‘PSR’).
Het voorstel heef tot doel:
- Versterken consumentenrechten en -bescherming tegen fraude;
- Verbeteren concurrentievermogen open banking diensten;
- Verbeteren handhaving en implementatie in lidstaten;
- Verbeteren (directe of indirecte) toegang tot betaalsystemen en betaalrekeningen voor niet-bancaire betaaldienstverleners.
Om dit te adresseren, bevat het voorstel van de Europese Commissie onder andere:
- Een verplichte vergoeding voor rekeningaanbieders voor bankimpersonatiefraude;
- Amendementen op het open banking raamwerk;
- Een groot deel van PSD2 wordt overgeheveld van een Directive (‘Richtlijn’) naar een Regulation (‘Verordening’) en is daarmee direct van toepassing op lidstaten;
- Meer rechten voor betaalinstellingen.
Betaalvereniging Nederland heeft met de daarvoor ingerichte taskforce PSR/PSD3 (‘TFPSR’) gereageerd op de wetsvoorstellen voor PSR en PSD3. Een samenvatting van de reactie vind je hier.
Momenteel worden beide wetsvoorstellen behandeld door het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie (‘de Raad’). Zij buigen zich over de wetsvoorstellen en maken amendementen op de tekst waar zij dat noodzakelijk achten. Het Europees Parlement heeft haar amendementen op 23 april 2024 officieel gepubliceerd. De Raad is nog aan het onderhandelen over de aanpassingen die zij wil voorstellen.
Zodra de Raad haar positie gefinaliseerd heeft, zullen de Raad, het Europees Parlement en de Europese Commissie onderhandelen over de verschillende amendementen. Pas wanneer de onderhandelingen afgerond zijn, wordt duidelijk hoe de finale wetteksten van PSR en PSD3 eruit zullen zien.
PSD2 Bankieren
Meer informatie over bankieren met PSD2 kunt u vinden op de website van De Nederlandsche Bank.
